تبلیغات
شهرستان خرامه - تاریخچه شهر خرامه
شنبه 12 شهریور 1390

تاریخچه شهر خرامه

• نوشته شده توسط: اله قلی قنبری فرد

تاریخچه وسوابق تاریخی شهر خرامه



تاریخچه خرامه بلحاظ ویزگی های خاص اقلیمی- آب وهوای مساعد -آب کافی بخصوص گـذر رود پرآب

کرازشمال این شهرکه  از غرب به شرق دشت کربال  جریا ن داردبسیاركهن است.


                       زیرا همانگونه که شیخ اجل سعدی علیه الرحمه فرموده :

                  «هرکجا چشمه ای بود شیرین       مردم ومـرغ و مــور گرد آیند»

ازطــــرفی کشورما دارای تمــــــــــدن رودخــــانه ای است واکـثر تمـــــدنها درحاشـــــیه رودخانه ها

شکل گرفته اند وخرامه وکربال نیز ازاین قاعده مستثنی نیستندلیكن از آغاز شكل گیری شهر خرامه

اطلاع دقیقی در دست نیست وبه استناد شـــــواهد تاریخی ومنابعی که در اختیار است وباتوجه به

وجود میراث های فرهنگی وتاریخی مربوط به دوران  های قبل از اسلام خـرامه این  شهر  حد اقل از

1500 سال قبل به این طرف یکی از مراکز مهم سکونتگاهی بوده .



كهن ترین ماخـذی كه از این شـهر نام می بـــرد كتاب  المسالــك و الممالـك ابن خـــردادبه میباشد

كه در سال  232  هـ ق یعنی 1197   سال پیش نوشتـه شــده است .

دراین كتاب در شرح راه شیراز به كرمان و سیستان می نویسد :

از شیراز تا رادیـــان هفت فرسخ ، از رادیان تا خـرمه دو فرسخ ، از خــرمــه تا برنجان چهارفرسخ....

                                                                         ( ابن خردادبه ، 1370 ص 38 )

این راه از روی چاهاك (120 كیلومتری شمال نی ریز) به شهر بابك و اسـتان كــــرمان می رفته است 

                                                 (در این متن < رادیان > همان داریان یا داریون امروزی است)

پس از این كتاب ، سایر جــغرافی دانان سـده چهارم ، ششم ، هفتم و هشـتم همـــــه همین واژه را

برای این شهر بكار برده اند .

البته نخستین كتابی كه واژه خـرامه را برای این شهر نوشته آثارجعفری است كه درسال 1276  هـ ق

چاپ و منـتشر شـده است و از این زمان  به بعد ، دركتابها همـین واژه (خــــرامه) تكرار شده است. از

این نظر بایسـتی  گفت آخرین كتـــابی كه واژه (خـــــــرمه ) را بكار برده  ، نزهت القــلوب  حمـــــــدالله

مسـتوفی است كه در سال  740  هـ .ق نوشته شده است و دربیـــن این دو كتـاب یعنــــی درطـــــی

436  سال قمری این واژه تغییرشكل و تغییر تلفظ داده شده است .

مورخــــــان و جغرافیدانان و جهانگردانی كه ازاین منطقه دیدن كرده‌اند از آن بخوبی یاد كرده‌اند كه از آن

جمله می‌توان به مقدسی، ابن حــــــــوقل، استخری، ابن بلخی، فرصت‌الدوله شیرازی و … اشاره كرد.

وجود تپه بهرام گور در مركز شهر خرامه كه حكایت از شهرسازی دوران پارتیان و ساسانیــــــان دارد


همچنین وجود بندهای تاریخی بر روی رودخانة كُر بیانگر قدمت زیاد این منطقه و شهر خرامه می‌باشد.

شهر خرامه در قدیم یكی از منزلگاههای بین راه شیراز ـ كرمان و دارای جـــــامــع و منبــــر بوده است

این شهر در طول تاریخ همواره یكی از مراكز مهم سكونت‌گاهی استان فارس محسوب می‌شده و در

ادوار تاریخی از رونق كشاورزی خاصی برخوردار بوده است. و بنا به گفتة مورخان در گذشته به‌عنــوان

یكی از مناطق مهم غــــله‌خیز فارس بحساب می‌آمده است. آنـــچه از گذشتگان سینه به سینه نقل

گردیده و در پاره‌ای دست‌نوشته‌ها به ما رسیده است حكایت از آن دارد كه قلعة بهرام گور یا گــــــنبد

كبودواقع در وسط شهر خرامه كه هنوز آثار برج و بارو و عمارت و آبادی در آن مشهود است به فـــرمان

بهرام گور و به دست لشكریانش ایجاد شده و دور تپه را حصار و برج و بارو ساخته و عمارت‌ها در میان

آن بنا نهاده وپیرامون قلعه را خندقی حفرنموده اند.  اهالی خرامه قبلا درمحدوده داخل این  حصـــــار

مشهور به قلعه بالا سکونت داشتند لیکن با افزایش جمعیت   اقـــــدام به ایجاد بنا وسکونت درحاشیه

قلعه  نیز مینمایند.

 نصیرالملک حاکم فارس برای  تامین امنیت اهالی حصاری محکم به ضخامت 2/5 متر وارتـــــفاع 7 متر

بدون احتساب جان پناه با چهار دروازه محکم و 14 برج وبارو دراطراف شهر کشید.


                                        <<   بخشی از حصار غربی خرامه >>

طول کل دیوار 2050 متـر با ابعاد ضلع جنوبی بطول 400 متر -ضلع شرقی بطول 575 متر ضلـع شمالی

بطول 500 متر وضلع غربی بطول 575 متر.بخشی از این حصار ودروازه های واقع در ضلـــــع جنـوبی در

سال 1342 وبقیه نیز درسنوات بعد به مرور توسط شهرداری به منظور توسعه شــــــــــهرتخریب گردید.

توضیح اینکه:

تاسال 1335 اهالی خـــــرامــــــه با 3298 نفر جمعیت در محدوده حصار ایجاد شده توسط نصیرالملک

زندگیمی کردندالبته در حال حاضر جمعیت شهر بالغ بر 25000 نفر است وشهر بنــــــــحو چشمگیری

توسعه یافته است.


                                       << طــــــرح هـــادی شهـــــر خــــــرامــــه>>

شكارگاه بهرام گور در فاصلة 8 كیلومتری قصراختصاصی‌اش درمحلی بنام گورگیر قرار داشته است.

                     سیمای شهر خرامه درگذشته ای نه چندان دور..





درقدیم خـرامه به محــــلاتی تقسیم شده بو که مهمترین آ ن عبارتنداز:

محـــله بـــنــــک  - محلــه رنــگرزی  - محلــه آسیابانـها -  محلــه سادات - کاروانسرا  (پای کارومسرا)

-قلعه بالا - محله باغی - محله دروازه کربالی و محله کزمونی و ...

       همچنین شهر دارای چهار دروازه بود به نامهای:

1-دروازه شیرازی یا قبله واقع در ضلع جنوبی شهرکه به سمت شیراز گشوده می شد

2-دروازه کرمانی واقع در ضــــــــلع شرقی وبـــــــــــه سمت راه کــــــرمان باز می شد.

3-دروازه کـــــــربالی واقــــــع درضلع شمالی وبسمت بلوک کــــــربال گشوده می شد.

4- دروازه بـــــــاغی درضــــــــلع غــــــربی و درمجاورت باغـــــات خـــــرامه قــــرارداشت.

آب آشامیدنی مردم شهر ازطریق قنات تامین می گردیدوآب قنات را از طریق جوی وجـدول در اّب انباری

واقع در مرکز شهر (مجاورمسجدجامع) ذخـــــــــــیره کرده واهالی آب مصرفی روزانه خود را از این محل

برداشت می کردند.آب قنات ازطریق جدولی از میان منازل مسکونی اهالی می گذشت ودرادامه زراعت

دهقانان وزارعین وباغات شهر را مشروب می نمود .  آب انباردیگری نیز بنام آب انبـــار آقــا در بافت قدیم

وجود داشت.

در كتابها و سفرنامه‌های فراوانی از جمله  نــزهة القلوب، فارسنامة ناصــــــری، فارســـــنامة ابن بلخی

، مسالك و ممالك، آثار العجم، شیرازنامه،  معجم البلدان یاقوت، تـاریخ گزیده، برهان قــــــاطع، فـــرهنگ

آنند راج، تاریخ سرزمین‌های خلافت شرقی،   جغرافیای مفصل ایران و فرهنگ جغرافیایی ایران و تعـــداد

دیگری از كتب تاریخی از خرامه و كربال به‌خوبی یاد شده است.

چنانچه در نزهة القلوب نوشتةحمدالله مستوفی« قرن هشتم هجری» آمده است:

 خُرّمَه شهركی خوشست و قلعة محكم دارد، هوایش معتدل است و آب روان و میوه و غلات بسیار دارد.

و در فارسنامة ابن بلــــــــــــخی كه در قــــــرن ششم هجـــــــری نگاشته شده است چنین آمده است:

« خُرّمَه شهركی است خوش و هوا معتدل و آب روان و میوه و غلّه بسیار و قلــــــــعه‌ ایست آنجا بر كوه

سخت استوار معروف به قلعة خُرّمه و دارای جامع و منبر است».

ابن بلخی در جای دیگر می‌نویسد:

« قلعــــة خُــــــرّمَــــــه قلعه محــــــكم است در میان عمارت‌ها و هوای آن معتدل و آب مصنعه دارد ».

همچنین می‌افزاید كه «راه شیراز ـ سیرجان ـ كرمان از طریق خرامه می‌گذرد» و خرامه را منزل سوم

راه شیراز ـ كرمان ذكر می‌كند.

در كتاب جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی نوشتة لسترنج چنین امده است:

«ناحیة جفوز در ساحل غربی دریاچه و شهر خرامه نیز در آن ناحیه بوده است كه اكنون نیز دهــــكدة

مهمی است و در چهارده فرسخی شیراز ـ سر راه كرمان در امتداد ساحل جنوبی بختگان قرار دارد».

اصطخری در كتاب مسالك و ممالك خرامه را قصبه ناحیة طسوج می‌خواند:

«ناحیة طسوج قصبة آن خــرّمه است» و خـــــرامــــــه را جزء كورة اصطخر و به‌عـــنوان یكی از مكانهای

سردسیر پارس ذكر می‌كند و فاصلة آن را تا شیراز 14 فرسنگ می‌داند.

مقدسی درقرن چهارم گوید:

خرمه روستایی پهناور است وقلعه آن برفرازکوهی است که به گفته مستوفی قلعه ای مستحکم بوده

وچنانچه فارسنامه گوید حوضهای آب داشته  است.

اصطخری درکتاب مسالک وممــــــــالک قرن هفتم هجری خـــــرامــــــه را قصبه ناحیه طسوج می خواند

«ناحیه طسوج قصبه آن خرامه » وخرامه را جزء کوره استخر وبعنوان یکی از مکانهای سردسیر پارس ذکر

میکندوفاصله آن را تا شیراز 14 فرسنک می داند.

توضیح اینکه:درقدیم ایالت فارس(پارس) به چهار کوره تقسیم به نامهای کوره اصطخر -کوره دارابگرد

کوره اردشیر خره که خرامه جزء کوره اصطخر محسوب می شده .

فرصت الدوله شیرازی درکتاب آثار العجم نوشته:

خـــرامــه به کسر اول قصبه ای است از کــــربال فارس واین قصبه درسمت شرقی شیراز واقــــــع شده

بمسافت چهارده فرسخ تقریبا.

شكارگاه بهــرام گـــــور در فاصلة 8 كیلومتری قصر اختصاصی‌اش در محلی بنام گورگیر قرار داشته است.



نظرات() 



دنبالک ها: شهرستان خرامه ، خرامه وکربال دریک نگاه ، وبلاگ عکاسی احسان قنبری فرد ،
foot pain chart diagnosis
چهارشنبه 7 تیر 1396 12:49 ب.ظ
Thanks for finally talking about >شهرستان خرامه - تاریخچه شهر خرامه
<Liked it!
justinabryce.hatenablog.com
سه شنبه 2 خرداد 1396 09:26 ب.ظ
A person essentially help to make critically articles I would state.
This is the first time I frequented your web page and thus far?
I surprised with the research you made to create this particular submit amazing.
Wonderful process!
Lorie
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 08:06 ق.ظ
I am extremely inspired together with your writing abilities as neatly as with the
structure for your blog. Is that this a paid subject or did you modify it yourself?
Anyway stay up the excellent high quality writing, it is uncommon to peer a
nice blog like this one nowadays..
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر