تبلیغات
شهرستان خرامه - نامگذاری ووجه تسمیه
پنجشنبه 10 شهریور 1390

نامگذاری ووجه تسمیه

• نوشته شده توسط: اله قلی قنبری فرد

نام گذاری و وجه تسمیه

 ( خِــرامـِـه )   

در ســفرنامــه‌ها و كتــــابهای تاریخی از خِــــــــرامِـــــــــه با نامـــهای مختلفی یاد   شده است، چــنانچه

درنـــزهةالقــــلوب  وفــارسـنامة ابن بلــــخی و مســـالك و  ممـالك اصــطــخری،و    احســن التـــقاسیم

فی مـــعرفت الاقـــالیــــم نـــــوشته مــقدسی و...اسم این  شــــــهر  به‌صـــورت خُـــرََّمَـــــه (خُ رْ رَ مَ)

آورده شده است و این اسم ممكن است از كلــــــمة  ٌخـــــّرم به معنی آباد و سرسبز گرفته شده باشد.

همچنین در  كتابهای دیگری اسم  این شـــــهربنام‌های خــــورَمـــــه، خـوارمـــــــه،خــورامَــه  آمده  است.

خـِـــرامِــــه با كسر(خ) و (م) بصورت خِـــــــرُوَمِـــــه  XERUME)  نیـــــز تلفــظ  می‌شود وامــروز نیز توسط

عــــــشایرمنطقه وعشـــایر ســـــــــیار بصــــــورت خُــــــو ّرُ مَـــــه (XURUMAH) استعــــــمال  می‌شود.

و دربین مـردم نیز مصطـلح  است که نام شـهـر در اصـل خُـــورومَـــه یا خُــــورُ مَــــه بــــوده که از دوکلـمه

خورشید ومــــــاه گرفته شـده .وعـــــده ای نیز براین بــاورند که بهــــــرام گورکه شهرخِـــرامِـــــــه را پایه

گذاری کرد  دود ختر بنامهای خورشـــید و مـــــاه داشته ونام دخترانش را بر این شهر نـــــهاده  و این اسم

در گذر زمان به خِــــــرامِــــــــه تبــــدیل شده است.

جــــناب آقــای دکـــتر صــــداقــت کیــش فــارس شنــاس وایـــران شـــناس در شمــاره(699)

روزنامه طـلوع طی مــقاله ای علمی اظهارداشت:

 که حدود 1100  سال است که نام این شــهر درلابــــلای    کتابهاست ودرحال حاضــــرتـــنهااین نقــــطه

جغرافیایی است که درایران که با این اسم وجــود  دارد وقلعه اســـــتخـــــربرفــــــرازکوه در 12کیلومـتری

غرب تخت جمشید هم چنین نامی داشـــته که بعـــدا به اســـتخـــر  تغیـیریافتـــــه است.و معتقداست

این  اسم از خـرم و سبــزینگی گرفـته شده وبه  دلــــــیل رود کـروآبادی وسرسبزِی است  و مـی افزاید

از   لحاظ زبان شناسی عامــــیانه مردم  معتــقدند این اســــم از خُــــورومَــــه  به معنــــــای خورشـــید

ومــاه اخـــذ شده است. فرض دیگر،  می‌تـوانیم این نام را مأخوذ از خــــورمــــاه كه نــــــام روز  یازدهــم

از مــاه‌هـــــــای ایــرانی است بدانـــیم و یا با توجه به برهــان قاطـــــع « مــــــاه » راشــهرتلقی كرده و

خــــــــــورمـــــــاه را  بعـنوان« شــــهرخورشــــید » معنی كنیم.

ریشه واژه خُـــَّرمَــــه

واژه (خَُـــَّرمَـــه ) از دوقسمت خُــََّرم + ه  تشكیل شده است ،قسمت  دوم آن نشانگر مـــكان میباشد.

اصل واژه خُــــَّرم  پهلوی است و به صورت خورُّم به معنی شــــاد و هم خــــــوان با واژه سـانــــسكریت

آن ســـورمــــیــا به معنی دوست داشـــتن است .           ( فرهنگ فارسی معین ، زیر واژه (خــــرم))

افزون بر این  واژه (خُــــَرم ) به معنی خـندان   ، شـادمان ، شاداب   ،خوشوقت ، سـرزنـــده ، با طـراوت

، سرســــبز و پرگل و ریحان میباشد .                                               (لغت نامه دهخدا )

از سوی دیگر (بطور افسانه ) خُــــــــــَّرم   مرغزاری را گوینــــد كه در آنجاكوهی است و هــرمطلبی كه

در آن كوه عرضه كنند ، جواب آید .                                                           ( برهان قاطع )

با این تفـــــــــــاســـــــــیر دوبـــــــار مفهومی زیــــــردرایــــــن واژه (خُــــــــَّرمَــه )   مستــــتر است :

    -     مكان باطراوت ، سرسبز ، پرگل و ریحان

    -    مـــــــــــرغزاری كه در آن كـــــــوهی است و قلـــعـــــه ای بر فراز آن كه صدا را پژواك می كند   

            (برگرفته از مقاله  دكتر جمشید صداقت كیش - روزنامه خبرجنوب پنجشنبه 5 مهرماه 1386)

 نظریه دیگر
استخری متوفی به قرن چهارم ، كربال را جزء كــــوره استــخر آورده ، وقصبه آنرا خـــرمه نامیــــده است

. خِـــرامِــه ، با كـــــــسر (خ) و  (م)بصورت خِــــرومِــه نیز تلفظ می شود و امــــــروزه توســــط عشـــایر

منــطـقه بصورت خـُـــورُّمـَــه استعمال می شود .

بنا به گفته مردم این نام از ( خــــور)  به معنی خورشیــــد و( مَــــه ) به معنی مــــاه اخذ شده امـــا با

مراجعه به برخی از تواریخ عمومی در احوال بــهرام گــورخورشیـد و ماه علی رغم گفته ها كه به آن رنگ

افـسانه ای داده اند ، زنان و یا دختران بهــــــرام نبوده اند كه نام خود را بر این شـــــهر نهـــاده باشـند .

در پایان این بحث به گفته ابوعبـــدالله محـمدبن احمـــدمقــدسی     در كتـــــاب    (احسن التقاسیم فی

معرفه الاقالیم ص 650 ) خرامه را چنین توصیف میكند :

 روستائی است فراخ بابك دژ دارد ، نرخها ارزان ، از كاریز می آشامـند.، پائین شهر نهــــــری روان است

كهن ترین ماخـذی كه  از این شـهـر نام  می برد كـتاب   المــسالك و المـمالك ابن خـــــــردادبـه میباشد

كه در سال 232 هـ ق یعنی 1197 سال پیش نوشته شـده است.

دراین كتاب در شرح راه شیراز به كرمان  و سیستان  می نویسد :

     از شیراز تا رادیان هفت فرسخ ، از رادیان تا خرمه دو فرسخ ، از خـــرمه  تابرنجان جهار فرسخ......

                                                                                     ( ابن خردادبه ، 1370 ص 38 )

این راه از روی چاهاك (120 كیلومتری شمال نی ریز)   به شهر بابـك و استـان كــــرمان می رفته است.

در این متن (( رادیان )) همان داریان یا داریون امروزی است

پس از این كتاب ، سایر جغرافی دانان سده چهارم ، ششم ، هفتــــم و هشتم هـــمه همین واژه را

برای این شهر بكار برده اند

 ابن بلخی در بین سالهای 500 تا 510 هـ ق می نویسد :

(خرمه شهركی است خوش آب و هوای معتدل و آب روان و مـیوه و غـله بـسیار وقلعه ای آنجا بــركوه

سخت استوار ، معروف به قلعه خــــرمه و جامع و منبر است )     ( ابن بلخی – 1362 ص 129 )

البته نخستین كتابی كه واژه خِــــرامِــه را برای این شهر نوشته آثارجعــفری است كه   درسال 1276

هـ ق چاپ و منتشر شده است و از این زمان به بعد ،در كتاب هاهمین واژه خِـرامِه تكــرار شده است

. از این نظــــر بایستی گفت آخــــرین كـــــتابی كه واژه(خــرمـــه ) را بكار بــرده ، نـــــزهت القــــلوب

( حمدالله مستوفی ) است كه درسال 740 هـ ق نوشته شده است و دربین این دو كتاب یعــــنی در

طـــــی 436 ســــــــــال قمـــــــــــــــری این واژه تغیـــــیرشكل و تغیـــــیر تلفــــظ داده شده است .

<  متاسفانه رسانه ها ازجمله صداوسیـمای فـارس وشهروندان محترم شیـرازی خِــرامـِــه

را با فتـــــح ( خ) تلــفظ نموده   ودرتابــــلوهای راهـــــنمامنصــوبه توسط شـــــهرداری شـیراز

نیزاین نام با فتح (خ) آورده  شده است.کـــــه مــــــــــردم خـِــــــــرامِه از این بابت گله مندند.>


                شهرمن شهرنوروروشنی است             شــهرشور ونشاط وعشق وامــید

                تاابد جــــــــاودان بمان  و بتاب              شــهر من ای خرامه ای  خورشید


 کــــــــــــربـــــــــــــــال


کربال مرکب از دو کلمه کـــــــــر و بـــــال  می باشد .کـــــــر نـــــام رودخــانــه ای است که از غرب به

شرق جریان داشته وپس از گذشتن از دشت کـــربـــــال ومشروب ســاختن آن بـه دریـــــاچه بختــگان

می ریزد.وبـــال به معنای بالا وپایین رود کـــر است از محل یـــند امـــیر  زیرا امیــــــرعضـدالدوله دیلمی

بر روی رودخانه کـر بندی ساخته ( بند امیر ) و کــربـــال از محل بنـــــــد به دو قسمت علــیـا وسـفلی

تقسیم نموده و این دو بخش را به منزله  دو بال بـرای رودکـر تلـقی و منـطقه را کــــربال نامیـده است.

درفرهنگ آنندراج چنــین آمده است:

شهرستانی است به فــارس وبرنـــــج آنــجا ازدیگر جـاها امـتیازش بیشـتر است و از دوقسمت تشکیل

شده . کربــــال بــــــالائـــــین وکــــربــــال زیـــرین ومعـــنی حقیــــقی این نــام  این است که کــــــرنام

رودخــــــــــانـه ای است که  امیــرعضـدالدوله   دیلــمی بنـــدی برآ ن بسته به ملاحظه بــــآلا و زیــــــر

رود کــــراین نام برآن نهاده اند ومعروف شده است .

درآثارالعجم آمده است:

« کـــربال نام بلوکی است از فـارس واین نام مرکب است از کـــر که نــام رودخـــانـه ای است که برآن

« عضـدالدوله بنــدی بســـته وبــال معروف است به ملاحــظه بـالا وزیـــررودمذکور.کــربـــال گــفته اند :

زیــــــــــــــرا کـــــــه آن اراضـــــی دو قـــــــسم است قســـمتی را بــالا وقسمتی را زیــــــر گویند».

برخی معتقدند نام کــربال از دو کلمه کــر وبال گــرفته شده .کــر نام رودخانه اِی است که به دریاچـــه

بختــگان می ریزد وبال به اراضی ودهات ومــزارع گســترده شده از دوجانب رودخـــانه گفــته می شود

وهــــــــــرجـــــــانب رودخــــــــانـــــــــه را کـــه دهـــات ومـــــــزارع گســترده است را بــــــال گویند.    

             

                                 کـــــــــــــربال = کـــــــــــر + بــــــــــــال
 




نظرات() 



دنبالک ها: شهرستان خرامه ، خرامه وکربال دریک نگاه ، وبلاگ عکاسی احسان قنبری فرد ،
How much does it cost for leg lengthening?
دوشنبه 16 مرداد 1396 02:12 ق.ظ
Wow that was odd. I just wrote an incredibly long comment but
after I clicked submit my comment didn't appear.
Grrrr... well I'm not writing all that over again. Regardless, just wanted to
say wonderful blog!
std clinics near me
یکشنبه 4 تیر 1396 10:37 ب.ظ
قلب از خود نوشتن در حالی که ظاهر شدن مناسب
ابتدا آیا نه حل و فصل بسیار خوب با من پس از برخی از زمان.

جایی در سراسر پاراگراف شما موفق به من مؤمن اما فقط برای while.
من هنوز کردم مشکل خود را با جهش در منطق
و یک ممکن است را سادگی به کمک پر کسانی که شکاف.
در صورتی که شما در واقع که می توانید انجام من خواهد قطعا تا پایان
تحت تاثیر قرار داد.
Linnie
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 12:02 ب.ظ
I’m not that much of a online reader to be honest but your sites really nice, keep it up!
I'll go ahead and bookmark your site to come back
in the future. Cheers
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر